Tanımı, Yaşayışı ve Hastalık Belirtileri
Hastalığa sebep olan fungus (mantar), yıl boyunca ağaç üzerinde canlı olarak bulunmaktadır. Etmenin çoğalması spor ve miseller ile olmaktadır. Spor uçuşu, en çok mart ve nisan aylarında meydana gelmektedir. İnkübasyon periyodu (kuluçka dönemi), 30-61 gün arasında değişmektedir. Fungus kışı, yere dökülen kurumuş topraklarda ve ağaç üzerinde kalan hastalıklı yapraklarda geçirir. Bulaşma sporlar ile gerçekleşir.
Etmenin optimum gelişme sıcaklıkları 18-20oC derecedir. Hastalık, 9oC'nin altında ve 30oC'nin üzerinde gelişemez. Ege bölgesi kıyıları, ilk ve sonbahar aylarında genellikle yağışlı geçtiğinden, hastalığın gelişmesine uygundur. İç kısımlarda ise kuytu, su tutan yerler, hava ve güneş almayan sık dikilmiş, budanmamış zeytinlikler, hastalığın gelişmesi için daha uygundur. Fazla azotlu ve çiftlik gübresi kullanılması, hastalığın artmasına neden olur.
Hastalığın ilk belirtileri, yaprakların üst yüzeylerinde görülen, siyahımsı gri renkte yuvarlak noktalar şeklindeki lekelerdir. Bu noktaların bulunduğu yerde renk açılır, daha sonra bunun çevresinde normal yaprak renginde bir halka oluşur. Bu dıştan ikinci bir açık renkli halka çevirir. Sonra tekrar koyu renkli bir halka oluşur. Bu görünüm nedeniyle hastalığa, halkalı leke hastalığı adı verilir. Bir yaprakta, çapları 2-10 mm olan 2-30 adet leke bulunabilir.
Ege Bölgesi’nde hastalığın epidemi (salgın) yaptığı yıllarda, lekeli yaprakların dökülmesi mayıs ayında başlar; haziran ve temmuz ayında tamamı dökülür.
Yapraklar fonksiyonlarını tam yapamadıklarından, az meyve tutumuna ve meyvelerin erken dökülmesine neden olurlar. Epidemi yıllarında, yaprakların tamamının dökülmesiyle ağaçlar çıplak kalabilirler. Bu durumda zayıf düşen ağaçlarda, sürgün ve ince dallar kuruyabilir. Verim %20-25 oranında azalır ve meyve dallarının %15-20’si kuruyabilir.
Özellikle sulanan, nemli ve ağır topraklarda ve denize yakın zeytinliklerde hastalığa her yıl rastlanmaktadır. Özellikle ilkbaharı yağışlı ve serin geçen yıllarda, hastalığın epidemi (salgın) yaptığı görülür.
Konukçuları: Zeytin, yabani zeytin ve Akça kesme (Phyllyrea spp.) ağaçlarıdır.
Kültürel Önlemler
Zeytin halkalı leke hastalığı ile mücadele için, aşağıdaki kültürel tedbirler alınmalıdır;