3- Akdeniz Bölgesi: Antalya, Isparta, İçel, Adana, Osmaniye, Hatay, Kahramanmaraş, Karaman illerinde zeytincilik yapılmaktadır. Türkiye’nin güneyinde yer alan bu bölgede Toros Dağları ile Akdeniz arasındaki dar şerit halindeki alanlarda zeytin plantasyonları (sanayi bitkilerinin geniş ölçüde yetiştirildiği işletme) yer almaktadır. Zeytin bu bölgede diğer kültür bitkileri ile rekabet halindedir. Bölgenin mahalli çeşitleri yanında Ege ve Marmara bölgelerinin çeşitleri de yayılım göstermektedir. Akdeniz bölgesi Türkiye zeytin dane üretiminin %17,9’unu karşılamaktadır.
Bölgenin çeşitleri; Büyük Topak Ulak, Çelebi (Silifke), Küçük Topak Ulak, Elmacık, Halhalı (Hatay), Karamani, Sarı Haşebi, Sarı Ulak, Saurani, Sayfi’dir.
Bölgenin Önemli Çeşitleri:
Büyük Topak Ulak: Sinonimi Topak Aşı’dır. Orijini Mersin ilinin Tarsus ilçesidir. İyi bakımşartlarında kuvvetli gelişir. Yayvan, geniş, büyük taç yapısına sahipdir. Meyveleri iri yuvarlaktır. Verimi iyidir. Periyodisite gösterir. Soğuğa ve kuraklığa aşırı duyarlı değildir. Zeytin sineğine hassastır. Çizme yeşil zeytin tipinde işlenir.
Sarı Haşebi: Sinonimi Haşebi’dir. Orijini Hatay ilinin Altınözü ilçesidir. İyi bakım şartlarında kuvvetli gelişir. Orta büyüklükte alt kısmı yayvan, üst kısmı yukarı kaçan bir taç yapısına hahiptir. Meyveler küçük ve şekli ovaldir. Meyve ucunda belirgin olmayan bir meme oluşumu bulunur. Verimi ağaç habitusuna göre düşük sayılabilecek düzeydedir. Kuvvetli periyodisite gösterir. Kendi ekolojisinde yağlık ve siyah sofralık olarak değerlendirilir. İklim faktörlerine bağlı olarak değişen oranlarda meyvelerde hurma oluşumu tespit edilmiştir.
Sarı Ulak (Soldaki Fotoğraf): Orijini Mersin ilinin Tarsus ilçesidir. Akdeniz bölgesi ağaç varlığının %6 sını teşkil eder. Ağacı kuvvetlidir. Büyük, yayvan dağınık bir taç oluşturur. Meyve orta büyüklükte, uzun silindiriktir. Ucu yuvarlak ve memesizdir. Verimi orta düzeydedir. Periyodisite gösterir. Düşük sıcaktan zarar görür. Siyah ve yeşil sofralık olarak değerlendirilir.
Saurani (Soldaki Fotoğraf): Sinonimi Savrani’dir. Orijini Hatay ilinin Altınözü ilçesidir. Ağacı orta kuvvetlidir. Orta büyüklükte, geniş, yuvarlak taç oluşturur. Meyveleri küçük ve silindirik şekildedir. Meyve ucu aşağı doğru bükülmüş olup uçta küçük bir meme bulunur. Taç hacmine göre oldukça verimlidir. Periyodisite gösterir. Düşük sıcaklıktan zarar görür. Yağlık olarak değerlendirilir. Siyah veya yeşil sofralık olarak da işlenebilir.
Tavşan Yüreği: Sinonimi Ters Yaprak’tır. Orijini Muğla ilinin Fethiye ilçesidir. Sık, kuvvetli, yayvan ve sarkık taç oluşturur. Meyvesi çok iri, oval (yürek şeklinde)dir. Meyve ucu düz bazılarında yuvarlaktır. Yağ oranı oldukça düşük olduğundan yeşil ve siyah sofralık olarak değerlendirmeye elverişlidir.
Kaynak: İzmir Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Yayınları
Bölüm 1: Bölgelere Göre Yerli Zeytin Çeşitleri - 1
Bölüm 2: Bölgelere Göre Yerli Zeytin Çeşitleri - 2
Bölüm 4: Bölgelere Göre Yerli Zeytin Çeşitleri - 4
Bölüm 5: Bölgelere Göre Yerli Zeytin Çeşitleri - 5