Son Gezdiğiniz Ürünler:
Alışveriş Sepetim (boş)

UZK Ülke Raporları: İtalya'da Zeytin Yetiştiriciliği - 2


Zeytin Portalı | 1 Nisan 2010 Perşembe, 09:53

1980/81-1989/90 (ortalama 513.410 ton) ve 1990/91-1999/00 (ortalama 498.900 ton) dönemindeki yirmi yıllık süreçte İtalyan zeytinyağı üretim verilerinin genel incelemesi, bu dönemde yaklaşık 500.000 ton ortalamayla üretimin hemen hemen dengede gittiğini göstermektedir.
0 Yorum Bu yazı 81251 kere listelenmiştir.

Bu raporun, Fransızca orijinalinden Türkçe'ye çevirisi Zeytin Portalı tarafından yapılmıştır.

 

4. Üretim ve Verim

1980/81-1989/90 (ortalama 513.410 ton) ve 1990/91-1999/00 (ortalama 498.900 ton) dönemindeki yirmi yıllık süreçte İtalyan zeytinyağı üretim verilerinin genel incelemesi, bu dönemde yaklaşık 500.000 ton ortalamayla üretimin hemen hemen dengede gittiğini göstermektedir.  

Bununla birlikte, bu dönemde ortalama üretime göre -%67,27 ila +%51,92 genişliğinde dalgalanmalar gösteren 1990/91 (163.300 ton) ve 1983/84 (780.000 ton) gibi yıllarda olağandışı üretimler kayda alınmıştır. Olağandışı üretim miktarları, genel itibariyle iklimdışı koşullar ile 1985 yılında meydana gelen şiddetli don olayları sonrası onbinlerce hektar zeytinlik yok olması (1985’ten 1991’e; 68,000 ha veya  %5,8 alan azalmıştır.) durumunu yansıtmaktadır.

1984/85 yılı dâhil, yirmi yılın en kötü ve en az rekolteli üretim dönemleri olan 1990/91’de 163.300 ton ve 1983/84’de 780.000 ton miktarlarını bir kenara koyarsak, üretim şiddetli donun sebep olduğu zararlardan etkilenince, geriye kalan dönemde kayda geçen dalgalanmalarda periyodisite (alternans) olayında biraz hafifleme görülebilmiştir.

Periyodisitedeki (alternans) bu azalma özellikle 2000’li yılların başında gözlemlenmiştir. Aslında, üretimin bol olduğu 1999/00 hasat dönemindeki üretim (735,000 ton) ile üretimin düşük olduğu onu takip eden 2000/01 dönemindeki üretim (509,000 ton) arasındaki fark %44,4’tür. Üretimin iyi gittiği 2001/02 hasat dönemi (656.000 ton) ile önceki 2000/01 dönemi arasındaki fark ise %28’lik azalmadır.

Her ikisinde de üretimin bol olduğu, 1985/86 ve 1987/88 hasat yıllarında sadece değişimi ele aldığımızda, üretimin %10 arttığı görülmektedir, alanların azaldığı dikkate alındığında, gelişmiş yetiştirme teknikleri ve makine yoğun çiftçilik donanımı ile birlikte zeytin ağaçlarında açık bir verim artışı görülmektedir. 

1993/94 (520,000 ton) ve 1995/96 (620,000 ton) hasat yılları arasında %19,23’lük üretim artışı ve 1999/00 (735,000 ton) ve 1997/98 (620,000 ton) hasat yılları arasında %18,55’lik bir artış gibi iki "var" yılı arasındaki değişimler karşılaştırıldığında, üretimde bu benzer durumunun 90’lı yıllarda tekrarlandığı görülmektedir.

Dünyadaki zeytinyağı üretimine göre İtalya'nın üretim payı 80’lerde %30,7 iken 90’larda %6,6 düşerek %24,1 olarak gerçekleşmiştir; aynı zamanda, genel zeytinyağı üretiminde İtalya'nın üretim payı 80’li yıllarda %39,1’den 90’lı yıllarda %31,8’e gerilemiştir. (%7,3’lük bir kayıp).

Coğrafi dağılıma bakıldığında, 1998/99-2001/02 dönemlerindeki üretime bağlı verileri incelendiğinde ülkedeki zeytin üretiminin %84,6’sının (bu dönemdeki ortalama) toplamda %68,3’lük paya sahip olan, önem sırasıyla, Puglia, Calabria ve Sicilya’nın dâhil olduğu, güney bölgelerde yoğunlaştığını görülmektedir.  

Büyük bir kısmı Lazio, Toskana ve Umbria’da olmak üzere orta ve güneydeki bölgelerin ülkenin zeytincilik üretimindeki payı %15,4’tür.

Hektar başına düşen ortalama verimler, periyodisiteden (alternans) önemli derecede etkilenmektedir. Periyodisite, ülkedeki bölgeleri neredeyse tamamını her yıl beraber etkilemektedir. Üretimde “var” yılı olduğu dönemlerde, yaklaşık 3.000 - 3.500 kg/ha elde edilirken, diğer yandan “yok” yıllarında 1.500 – 2.000 kg/ha elde edilmektedir. Genel olarak, çok ve az üretim olan senelerin arasındaki fark %50’dir. Daha ayrıntılı açıklamak gerekirse, 1987/88 ve 1986/87 arasında %88,9, 1991/92 ve 1990/91 arasında %313 ve 1999/00 ve 1998/99 arasında %82,2 gibi örnekler de aynı zamanda mevcuttur.

Ülkedeki yağ verimi yaklaşık %20’dir ve son yıllarda önemli bir değişim kaydedilmemiştir.

5. İşleme sektörü

İşleyen yağhane sayısı keskin bir biçimde azalmıştır: 90’ların başında 7.500 iken 2000/01 hasat döneminde sayı 5.744’e gerilemiştir.

Bu hasat döneminde işleyen yağhanelerin yarısı ilk üçteki üretici bölgelerde (Puglia, Calabria ve Sicilya) yoğunlaşmıştır.

1999/00 ve 2000/01 hasat dönemlerinden ilk işleme döneminde Lazio ve Campania bölgelerinde de iyi bir seviyeye ulaşılmıştır. İlkinde, yaklaşık 25.000 ton (toplamın %4,6’sı) zeytinyağı üretimi ile 371 yağhane, ikincisinde 36 500 ton (toplamın %6,7’si) üretimle 524 yağhane etkin olarak çalışmıştır.

Genel olarak en fazla çalışan yağhaneler Puglia’dakilerdir (Fabrika başına 167 ton), bunları sırayla Calabria’dakiler (149 ton) ve Sardunya’dakiler (134 ton) takip eder. Genel olarak, kuzey ve orta bölgelerde, yağhane başına düşen üretim seviyesi daha kısıtlıdır, özellikle 2000/01 döneminde, bu seviye ortalamada 49 ton olmuştur.

İşleme teknolojisindeki gelişmelerden ve stoklama kapasitesinden bahsettiğimizde, 1998/99 döneminde daha fazla kullanılan (%52), önceki iki dönemde toplam tesislerin %46,2’sini oluşturan baskı temeline dayalı sıkım sistemlerinin yerine, 1999/00 ve 2000/01 hasat dönemlerinde en fazla kullanılan sistemler, kontinü sistemler (fabrikaların %52,8’si) olmuştur. En az kullanılan sistem yağ ve meyve arasındaki yüzey gerilimi arasındaki fark üzerine dayanan süzmedir (%1).

Yağhanelerin işlediği ortalama kapasite, günde 8 saat üzerinden 9,7 ton zeytine yükselmiştir. En yüksek değerler Puglia (15,7 ton), Sicilya (12,5 ton) ve Sardunya (10,8 ton) bölgelerinden elde edilmiştir.

Ulusal düzeyde ortalama stoklama kapasitesi 41,5 ton yağdır ve 1999/00 ve 2000/01 dönemleri dikkate alındığında yağhanelerin ortalama yağ üretimi 95,1 ton olmuştur.

Bilinen zeytin pirina yağı sıkım fabrikalarının sayısı, yağhanelerde olduğu gibi, 90’lı yılların başında 50’den günümüzde 30’dan biraz fazla tesise keskin bir düşüş yaşamıştır. Bu düşüş, yoğunlaşma süreci ve bu çalışmada maliyetleri düşürme ihtiyacıyla desteklenen değişikliklerden kaynaklanmaktadır.

Özellikle lampant yağların az bulunması ve tüketici eğiliminin giderek naturel yağlara doğru kayması ile lampant yağlar ile kötü pirina yağlarının rafine eden fabrikaların miktarı 20’den 15’e düşmüştür.

1991/92 döneminde tüketim yardım planından faydalanan tesis sayısı ile karşılaştırıldığında yaklaşık %50’lik bir düşüş ile ambalajlama tesislerinin sayısı 329 birime düşmüştür. Bu durum bir taraftan 1998/99 döneminden itibaren tüketim yardımlarının kaldırılmasından, diğer yandan özellikle küçük işletmeler için anlamlı kar marjlarıyla karşılanamayan maliyet artışlarının olduğu bir pazarda yaşanan zorluklardan kaynaklanmaktadır. 

6. Pazarlama

İtalyan zeytin sektörünün bu kısa değerlendirmesinin girişinde yorumladığı gibi, bu ülkede zeytincilik, iç ihtiyaç ve iç ve dış talebi karşılamayı güvence altına almak için dışa bağımlılıkla ilişkili olarak yetersiz bir üretime sahiptir. 

20.yy’ın son 20 yılında (1981-2000), ortalama zeytinyağı tüketimi, dünya tüketiminin %34,2’si ve Avrupa Birliği (15 ülke) tüketiminin %46,6’sı olan 647.850 tona ulaşmıştır. İtalya AB’nin ve dünyanın en büyük zeytinyağı tüketicisi olmuştur.

Bununla birlikte, bağlantılı olarak, 90’ların birinci ve ikinci yarısı arasındaki tüketim değerlendirmesindeki durum farklarının varlığına rağmen, 90’lı yılları 80’lerle karşılaştırdığımızda İtalyan tüketim hızındaki artış %0,5 olduğundan dolayı, bu dönemde bu parametrenin hareketinde bir denge görülmektedir. Yani, 90’ların ilk yarısında, ortalama tüketim 635,600 ton/yıl iken, ikinci yarısında 689.000 ton/yıl’a yükselerek %8,4’lük bir artış beklenmektedir, bu bize son yıllarda İtalya’daki zeytinyağı tüketimindeki büyük gelişmeyi (1995/96-1999/00 döneminde yıllık %1,7) göstermektedir. 

Bu dönemde kişi başı tüketim 80’li yılların başında 11 kg/kişi/yıl’dan 90’lı yılların sonunda 12,45 kg/kişi/yıl’a yükselirken 1,45 kg/yıl artış olmuştur. İtalya, AB ve Dünya’da kişi başına düşen zeytinyağı tüketimi değerlendirmesinde hem AB’de hem de Dünya’da Yunanistan ve İspanya’nın ardından 3. sıradadır.

Dış pazarlar değerlendirmesi konusunda, iç tüketimde olduğu gibi İtalya dünyada en büyük zeytinyağı ithalatçısıdır.

80’li yıllarda, zeytin pirina yağı dâhil zeytinyağı ithalat hacmi, yıllık ortalama 210.000 tona ulaşmıştır. Genellikle, ithalatın payı ülkedeki üretime bağlı olarak değişmektedir. Bu nedenle, 1990/91 döneminde 430.000 ton ile ve 1996/97 döneminde 500.000 ton ile ithalat en yüksek değerlerine ulaşmasına karşılık 90’ların bu dönemlerinde 176.400 ton zeytinyağı ve yaklaşık 400.000 ton zeytin pirina yağı üretilmiştir. Bu, 90’lı yılların en düşük üretimidir. 

2000’lerin ilk 3 yılında (2000/01-2002/03), İtalyan zeytinyağı ve zeytin pirina yağı ithalatı her zaman 500.000 tondan fazla olmuştur. Bu dönemde 532.151 ton ortalamaya ulaşırken, yaklaşık 600.000 ton ortalama üretime rağmen, 90’lı yılların üretim ortalamasına göre (498.900 ton) %20 daha fazla bir rakamdır.    

2000/01-2002/03 döneminde en büyük zeytinyağı tedarikçileri arasında 315.939 ton ortalama ile (59,4%) ilk sırada bulunan İspanya’yı; 138.288 ton (26%) ortalama ile Yunanistan, 44.279 ton (8,3%) ile Tunus, 24.567 ton (4,6%) ile Türkiye, 5.494 ton (1%) ile Suriye takip etmiştir.  

İspanya zeytinyağı ihracatında dünyada ilk sırada yer almasına ve Avrupa Birliği içinde değişimde baskın olmasına rağmen, İtalya üçüncü ülkelere ihracatta ve ambalajlı zeytinyağı ihracatında ilk sırada bulunmaktadır. 

İtalyan zeytinyağı ve zeytin pirina yağı ihracatı 1983’de 51.500 tondan 1992’de 158.000 tona yükselerek 80’lerde ciddi bir artış (%207) göstermiştir. Benzer olarak, 90’larda, 1992’de 158.000 tondan 2002’ye 313.500 tona yükselerek, toplam ihracatta güçlü bir artış (%98,4) göstermiştir. Bu dönemde yükselme hareketi,  iç üretimde keskin düşüşlerin yaşandığı yıllara denk gelen 2 dönem (1986 ve 1990) hariç, neredeyse sabit olarak devam etmiştir. 

2000/01’den 2002/03’e son üç dönemde, zeytin pirina yağı dâhil zeytinyağı ihracatı 300.000 tonu aşmıştır. 2000/01-2002/03 döneminde, 110.300 tonu (%35,3) AB ülkelerine, 201.854 tonu (%64,7) AB dışındaki ülkelere olmak üzere, ihraç edilen miktar 312.154 tonluk bir ortalamaya ulaşmıştır.  

AB pazarına satılan 110.300 tonda; Almanya (%35,3), Fransa (%22,7), Birleşik Krallık (%14), Hollanda (%6,2), Belçika (%5,5) ve İspanya (%5,1) bu dönemde İtalyan ihracatının AB içindeki ana noktaları olmuştur.

AB dışındaki pazarlara ihracatı (201.300 ton) temel olarak ABD (%62,7), Japonya (%8,6), Kanada (%7,1) ve Avustralya’ya (%4,9) yapılmaktadır. Bu pazarlarda, İtalyan ihracatı ABD talebinin %70’ini, Japonya talebinin %67,8’ini, Kanada talebinin %72,5’ini ve Avustralya talebinin %36’sını karşılamaktadır. 

7. Sofralık zeytin alt-sektörü

ISTAT istatistiklerine göre, İtalyan zeytincilik alanlarının sadece %4’ü sofralık çeşit yetiştirilmesinde kullanılmaktadır.

İtalyan sofralık zeytin üretimi genel olarak Sicilya (%50) ve Puglia’da (%25) yoğunlaşmıştır. Üretimin geri kalanı güney bölgelerde ve Sardunya’da dağılmıştır.

2001/02 döneminde, belirli bölgelerde yerleşik 65 sofralık zeytin işleme tesisi bulunmaktaydı: Abruzzo (5), Lazio (8), Puglia (27), Sardunya (2) ve Sicilya (23). 

Sicilya üretiminin neredeyse yarısını, sofralık yeşil zeytinin baskın çeşidi "Nocellara del Belice" oluşturur. Diğer sofralık zeytin çeşitleri: Ascolana Tenera (Marche yakınları ve Orta İtalya), Carolea (Calabria), Cucco (Abruzzo, Molise), Giarraffa (Puglia), Pizz’e Carroga (Sardunya) Sant’Agostino (Puglia) and Santa Caterina (Toskana). 

İtalyanlar kendi ürettiğinden fazla sofralık zeytin tüketmektedir: 90’lı yıllarda 69.200 tonluk (AB’nin %16,2’si) bir ortalama üretim ve bu dönemde İtalya’yı kişi başı yaklaşık 2,2 kg tüketen ABD’nin ardından dünyada ikinci, Avrupa’da birinci tüketici ülke yapan 123.300 tonluk (AB’nin %34,6’sı) bir ortalama tüketimi yakalamışlardır.  

2000’lerin ilk dönemlerinde (2000/01-2003/04), AB’de İspanya’nın ve dünyada ABD’nin hemen ardından İtalya’yı ikinci ülke yapan 150.000 tona (2,6 kg/kişi/yıl) artmaya başlayarak dengeye ulaşan tüketimin yanında, 60.000 ton civarında dengelenen üretimde aşağı yönlü bir eğilim gözlemlenmiştir.  

İtalyan pazarı çoğunlukla sofralık zeytin ithalatına dayanmaktadır: 90’larda ortalama 50.000 ton ithalat yapılmıştır. 2000’li yılların başında, arzın azalması ve aynı zamanda iç talepteki artıştan dolayı ciddi bir ithalat artışı gözlenmiştir. Yani, 2001/02 döneminde, 90.697 ton (93,9%) AB içinden ve 5.899 ton (6,1%) AB dışından olmak üzere ithalat, 96.597 tona ulaşmıştır. Bu dönemde, üretim 60.000 ton, tüketim 150.000 ton ve ihracat 6.764 ton olmuştur.

Sofralık zeytinde tedarikçi ülkeler, Yunanistan (%49,9), İspanya (43,4) ve Fas (%3,4), İtalyan ithalatının toplamın yaklaşık %97’sini karşılamaktadır. 

İhracatlar, 2001/02 döneminde genel olarak Yunanistan’a (%18,5), Birleşik Krallık’a (%18,5), ABD’ye (%12,6), Almanya’ya (%11,9), Fransa’ya (%7,1) ve İsveç’e (%5,0) yapılmıştır.

Makroekonomik ve Tarımsal Göstergeler*

Nüfus

Üretim 

Üretim Etkenleri 

Tarımsal Dış Ticaret 

* Med Agri 2005 ve BM nüfus istatistikleri 2006 

 

Raporun ilk bölümünü okumak için,

Bölüm 1: UZK Ülke Raporları: İtalya'da Zeytin Yetiştiriciliği - 1'e tıklayınız. 

 

Kaynak: Uluslararası Zeytin Konseyi



Facebook'ta Desteğinizi Bekliyoruz!

Detaylı Arama

Yorumlar

Yorum Ekle
 
Henüz bir yorum yapılmamış!


Tanıtılan Ürünlerden Seçmeler :


Popüler Etiketler


ZEYTİN PORTALI


Zeytin Portalı'ndaki yeni yazılar e-posta adresinize gelsin ister misiniz? Üye Olun yeni yazıları size gönderelim! ×