Son Gezdiğiniz Ürünler:
Alışveriş Sepetim (boş)

İspanya Zeytinyağı Sektörü Raporu - 2


Zeytin Portalı | 11 Şubat 2010 Perşembe, 13:47

İspanya, dünya toplam zeytinyağı üretiminin %45'i ile dünyanın en büyük zeytinyağı üreticisidir. Sektörde 380.000 kişi istihdam edilmektedir. İspanya genelinde 2.456.719 hektara yayılmış, 300 milyon civarında zeytin ağacı mevcuttur. Bu zeytinliklerin %96'sı zeytinyağı üretimi için ayrılmış iken, kalan %4'ü sofralık zeytin olarak piyasaya sunulmaktadır.
0 Yorum Bu yazı 97790 kere listelenmiştir.

Raporun ilk bölümünü okumak için,

Bölüm 1: İspanya Zeytinyağı Sektörü Raporu - 1'e tıklayınız.

 

III. SEKTÖRÜN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ 

1. Sektörün Tanımı 

Ticari özellikleri itibariyle, zeytinyağı, temiz, şeffaf görünümlü, özel tadı, aroması ve sarımsı yeşilden açık sarıya kadar değişen renklerdeki meyvanın yağlı özü olarak tanımlanabilir. Zeytin ağaçları dikildikten 5 ile 10 yıl sonra ilk meyvelerini vermeye başlarken, olgunluk dönemlerine 20. yıllarında ulaşırlar. 100-150 yıl içinde ağacın verimliliği düşer, ancak ağacın yaşı ürünün sadece miktarını etkilemekte kalitesini etkilememektedir. Zeytinyağının kalitesi açısından toplanan zeytinlerin en geç 24 saat içinde sıkılmaya götürülmesi gerekmektedir. 1 litre zeytinyağı yaklaşık 4 veya 5 kilo zeytinden üretilmektedir.

İspanya’da zeytin ve zeytinyağı üretimi çok uzun bir geçmişe sahiptir. Barış sembolü olan zeytin ve zeytin ağacının (olea europea) Akdeniz’deki tarihçesinin 6.000 yıl önceye dayandığı tahmin edilmektedir. İber yarımadasına ilk zeytin ağacı Fenikeliler ve Yunanlılar tarafından getirilmiştir. Yarımadada zeytin yetiştiriciliği ve zeytinyağı üretimi Romalılar tarafından geliştirilmişse de zeytinyağı üretimine asıl katkıda bulunan Araplar olmuştur. Binlerce yıl öncesine dayanan bu gelenek sayesinde İspanya günümüzde zeytinyağının dünyadaki en büyük üreticisi ve ihracatçısı olmuştur.

Zeytinyağının besleyici maddeleri özellikle lipidler ve yağlardan oluşmaktadır. Zeytinyağının en önemli bileşenleri trigliseridler ve doymamış yağlardır. Zeytinyağı, lipidler dışında E vitamini ve polifenoller açısından da çok önemli bir kaynaktır. Zeytinyağı sahip olduğu özel karakteristikler çerçevesinde farklı tiplere ayrılmaktadır. AB’nin 1 Kasım 2002 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemesi uyarınca, zeytinyağları yeniden sınıflandırılmış ve bu bağlamda taşımaları gereken özellikler ile etiketlendirmede yer alacak hususlar belirlenmiştir. Bu düzenlemeye göre zeytinyağları AB’de aşağıdaki şekilde tanımlanmakta ve sınıflandırılmaktadır: 

1. Naturel Zeytinyağlar: (Virgin Olive Oils) 

Zeytinden, doğal niteliklerinde herhangi bir değişiklik olmayacak bir biçimde sadece yıkama, sızdırma, santrifüj ve filtrasyon gibi mekanik veya fiziksel işlemlerle elde edilen ve solventler veya eklemelerle kimyasal veya biokimyasal işlemlerden geçirilen veya reesterifikasyon işlemine maruz kalan veya diğer çeşit yağlarla karıştırılmış olan yağların dışında kalan yağlardır.

Naturel Zeytinyağlar kendi aralarında aşağıdaki şekilde sınıflandırılmaktadır: 

a. Naturel Sızma Zeytinyağları (Extra Virgin Olive Oil) 

Diğer özellikleri yukarıdaki tanıma uygun olmak şartıyla, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden 100 gram için azami 0,8 gram olan naturel zeytinyağlarıdır.  

b. Naturel Zeytinyağlar (Virgin Olive Oil) 

Diğer özellikleri yukarıdaki tanıma uygun olmak şartıyla, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden 100 gram için azami 2 gram olan naturel zeytinyağlarıdır.  

c. Lampant Zeytinyağları (Lampante Olive Oil) 

Serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden 100 gram için 2 gramdan fazla olan ve/veya diğer özellikleri yukarıdaki tanıma uygun olan naturel zeytinyağlarıdır. 

2. Rafine Zeytinyağlar (Refined Olive Oil) 

Naturel zeytinyağının rafine edilmesiyle elde edilen ve serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden 100 gram için 0,3 gramı geçmeyen ve diğer özellikleri bu kategoride yer alan kriterlere uygun olan zeytinyağıdır.

3. Riviera (Olive Oil)  

Rafine edilmiş zeytinyağlar ile lampant haricindeki naturel zeytinyağların karıştırılması suretiyle elde edilen ve serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden 100 gram  için 1 gramı geçmeyen ve diğer özellikleri bu kategoride yer alan kriterlere uygun olan zeytinyağıdır. 

4. Ham Zeytin-Prina Yağı (Crude Olive-Pomace Oil)

Pirinanın organik çözücüler ve fiziksel yöntemlerle özütlenmesi sonucu elde edilen, yeniden esterleşme işleminden geçmemiş, diğer yağlar ve karışımları ile karıştırılmamış yağlar. 

5. Rafine Prina Yağı (Refined Olive Pomace Oil)

Ham prina yağının doğal trigliserit yapısında değişikliğe yol açmayan yöntemlerle rafine edilmeleri sonucu elde edilen, rengi açık sarıdan kahverengi sarıya kadar değişebilen, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 0,3 gramdan fazla olmayan yağ.

6. Karma Prina Yağı (Olive-Pomace Oil)

Doğrudan gıda olarak tüketilebilecek naturel zeytinyağları ile rafine prina yağı karışımından oluşan, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 1 gramdan fazla olmayan, yemeklik olarak kullanılabilen bir yağ.

Yukarıda tanımlanan yağlardan sadece Naturel Sızma Zeytinyağlar, Naturel Zeytinyağlar ve Riviera tipi zeytinyağlar doğrudan tüketici tarafından tüketilebilirken, Lampant Zeytinyağı sadece toptan olarak satılmaktadır.

2. Sektörün Yapısı ve Özellikleri 

İspanya, dünya toplam zeytinyağı üretiminin %45'i ile dünyanın en büyük zeytinyağı üreticisidir. Sektörde 380.000 kişi istihdam edilmektedir. İspanya genelinde 2.456.719 hektara yayılmış, 300 milyon civarında zeytin ağacı mevcuttur. Bu zeytinliklerin %96'sı zeytinyağı üretimi için ayrılmış iken, kalan %4'ü sofralık zeytin olarak piyasaya sunulmaktadır. Yıllık zeytin rekoltesi ise iklimsel koşullara göre çok farklılık göstermekte ve genel döngü, çok verimli bir hasat dönemini verimsiz bir dönemin izlemesi şeklinde oluşmaktadır. Ancak, kullanılmaya başlanan yeni hasat ve sulama metodları, verimli alanların genişletilmesi ve yeni teknolojilerin uygulanmaya başlanılmasıyla beraber en kötü iklim koşullarında dahi yıllık ortalama 800.000 Tonluk bir hasat elde edilmeye başlanmıştır. Zeytinler, bölgeye göre değişiklik göstermekle beraber, Kasım ayının başından Mart/Nisan ayına kadar toplanabilmektedir. İspanyol zeytinyağı üretiminin yaklaşık %3'ü organik zeytinyağı üretimidir. Son yıllardaki talep ve uluslararası tüketim çerçevesinde bu oran artmaya başlamıştır. 

Zeytinyağı üretim sektöründe yaklaşık 1.814 üretici (almazaras), 61 yağ çıkarıcı, 26 rafineri, 580 laboratuar ve yaklaşık 1.595 paketleme ünitesi faaliyet göstermektedir. Zeytinyağı üretim süreci temel olarak, toplama/öğütme, rafinizasyon ve paketlemeden oluşmaktadır. 

İspanya’daki 1.814 öğütücü/üreticinin %45’i Endülüs’te olup bunun %40’ı da Jaén’dedir. Bu üreticilerin %14’ü geleneksel tipte üretim yaparken bunların üretimi toplam zeytinyağı üretiminin %1,16’sını oluşturmaktadır. Geri kalan üreticilerin %9’u 3 fazlı sistem ile üretim yaparken, %72’si en modern teknoloji olan 2 fazlı sistemle üretim yapmakta ve %5'i de bir veya daha fazla metodu bir arada kullanarak karışık sistemle üretim yapmaktadır. 3 fazlı sistemle üretim yapan üreticiler toplam zeytinyağı üretiminin %3,18'ini gerçekleştirirken, 2 fazlı sistemle üretim yapanlar toplam üretimin %90,10'unu gerçekleştirmekte, karışık sistemle ise toplam üretimin %5,55'ini gerçekleştirmektedir. Değişen günümüz koşullarında üretim kooperatifleri şeklinde örgütlenen üretim sektörü daha fazla önem kazanmaya başlamış ve bu işletmeler naturel zeytinyağını dökme olarak satmak yerine kendi markalarıyla pazarlamaya başlamışlardır. Halihazırda kooperatifler şeklinde örgütlenmiş olan üreticiler toplam üreticilerin %56'sı olup bunlar toplam üretimin de %67'sini gerçekleştirmektedirler. 

Öte yandan, büyük gıda üreticisi firmalar da sektöre ortaklıklar kurarak veya gıda üretim derneklerine katılarak girmeye başlamışlar ve zeytinyağının daha büyük miktarlarda pazarlamasını yapmaya başlamışlardır. Üretimdeki çeşitliliğe rağmen, piyasa son derece konsantre bir yapıda olup piyasanın neredeyse %75'i sektörün 10 büyük firması arasında paylaşılmış durumdadır. İspanyol zeytinyağı piyasasının büyük bölümü İspanyolların elindedir.    

Üretimin en son aşaması olan şişeleme sektöründe 1.595 şişelemeci faaliyet göstermektedir. Bu işletmelerden %90'u bir üreticiye bağlı olarak faaliyet göstermektedir. 

İspanya’da ham zeytinden pirina yağını (aceite de oruja) çıkaran 61 yağ çıkarıcı işletme faaliyet göstermektedir. Bu işlem sonucunda ortaya çıkan ürünün tüketiciye sunulabilmesi için rafine edilmesi ve naturel zeytinyağı ile karıştırılması gerekmektedir. İspanya’da bu metodla yılda ortalama 56.000 Ton yağ üretilmekte ve bu üretimin %77'si kimyasal metodlarla, %23’ü de fiziki metodlarla elde edilmektedir.

İspanya’da, zeytinyağlarının kusurlarını düzelten, yetersiz asiditeyi, kokuyu ve tadı arttıran, rengini düzelten ve yağın organoleptik özelliklerini düzenleyen işlemleri yapan 26 rafineri faaliyet göstermektedir. İşlemler kusurun büyüklüğüne göre fiziki veya kimyasal metodlarla yapılabilmektedir.  

İspanya genelindeki farklı iklim yapıları sayesinde farklı bölgelerde farklı zeytin tipleri yetişmekte ve her bir zeytin tipinden farklı tipte zeytinyağları üretilmektedir. İspanya'da yaklaşık 260 farklı zeytin tipinin var olduğu saptanmıştır. Zeytinyağı üretiminde en çok kullanılan zeytin tipleri: Picual, Picudo, Lechin, Cornicabra, Hojiblanca, Arbequina, Empeltre, Verdiel, Pico-Limon, Morisca, Verdala, Royal, Mollar, Morruda, Farga ve Manzanilla Cacerena’dır. 

Ülkenin en büyük zeytinyağı üretici bölgesi üretimin %75’i ile Endülüs bölgesi olurken, onu üretimin %14’ü ile Castilla-La Mancha, %6 ile Extremadura, %4’ü ile Katalunya ve yaklaşık %1 ile Aragon ve Valensiya izlemektedir.

Endülüs Bölgesi: 

Güneyde yer alan ve tipik Akdeniz iklimi yapısına sahip olan Endülüs bölgesi, temel olarak 8 bölümden (Almeria, Granada, Jaen, Cordoba, Malaga, Sevilla, Cadiz ve Huelva) oluşmaktadır. Bölgenin çok geniş bir alana yayıldığı da göz önüne alındığında bölge içerisinde çöl ikliminden yağmurlu dağlık alanlara kadar farklı iklimlerle karşılaşıldığı görülmektedir. Zeytinyağı üretimi bölge genelinde görülse de asıl merkezleri Jaén ve Cordoba’dır. Karşılaştırma yapmak gerekirse, Jaen bölgesi tek başına dünyanın en büyük 3. üreticisi olup, Yunanistan’ın %10’u büyüklüğünde olmasına rağmen, toplam zeytinyağı üretimi Yunanistan’ın tüm üretiminden fazladır.  Endülüs bölgesinde üretilen zeytinler Picual, Hojiblanca, Lechin, Verdial ve Picudo’dur. 

Castilla-La Mancha Bölgesi: 

Bu bölge Madrid bölgesinin güneyinde ve yarımadanın tam ortasında yer almaktadır. Endülüsten sonraki en büyük zeytinyağı üreticisi olan bölge 5 bölümden (Guadalajara, Cuenca, Toledo, Ciudad Real ve Albacete) oluşmaktadır. Yağmur alışı çok fazla olmayan bölgede hissedilen genel iklim kara iklimidir. Zeytinyağı üretimi bölgenin güneydoğusunda ağırlık kazanırken özellikle Toledo ve Ciudad Real zeytinyağı üretiminde önde gelmektedir. Bölgede üretilen zeytin tipleri Cornicabra ve Picual’dır.  

Extremadura:  

Bu bölge ülkenin güneydoğu bölgesinde, Portekiz sınırında yer almaktadır. 2 bölümden oluşan Extremadura’nın (Caceres ve Badajoz) genel iklimi karasal iklimdir. Bölgede genel olarak kışlar ılık geçmekte, sonbahar ve kış aylarında yağış son derece az düşmektedir. Zeytinyağı bölge genelinde üretilmekte olup, bölgede üretilen zeytin tipleri Cornicabra, Carrasquena ve Morisca’dır. 

Katalunya: 

Bölge yarımadanın kuzeydoğu köşesinde yer almaktadır. 4 bölümden (Girona, Barselona, Lleida ve Tarragona) oluşan bölgenin iklimi genel olarak Akdeniz iklimi özellikleri göstermekte olup ılımandır. Ancak Pireneler gibi dağlık bölümlerde daha soğuk bir iklim hakimdir. Bölgede zeytinyağı üretimi Aragon bölgesi ile olan sınıra doğru batı bölümlere yayılmıştır. Bölgede üretilen zeytin tipleri Fraga, Empeltre ve Arbequina’dır.  

Diğer Bölgeler: 

Aragon ve Valensiya gibi bölgeler yıllara göre değişmekle birlikte İspanyol zeytinyağı üretiminin yaklaşık %1’lik kısmını gerçekleştirmektedirler. Navara ve La Rioja gibi bölgelerde de çok küçük miktarlarda da olsa zeytinyağı üretimi vardır. Bu bölgelerde yetişen zeytin tipleri Blanqueta, Fraga, Empeltre ve Arbequina’dır. 

3. Sektörde Uygulanan Politika ve Stratejiler 

İspanya, dünyanın en büyük zeytinyağı üreticisi olmasına rağmen, bilinilirlik anlamında İtalya’nın gerisinde kalmaktadır. Bu bağlamda, İspanya özellikle ABD ve Japonya pazarına yönelik olarak bu pazarlarda zeytinyağı tüketiminin arttırılması ve İspanya’dan zeytinyağı imajının yerleştirilmesi amacıyla tanıtım faaliyetleri yürütmektedir. Bu amaçla kurulmuş olan www.oliveoilfromspain.com internet sitesinde zeytinyağının tanıtımının yanı sıra İspanya’nın dünyaca ünlü şeflerinin zeytinyağlı yemek tarifleri de yer almaktadır. Ayrıca, çeşitli dergiler ve TV programlarında da İspanya’dan zeytinyağı kavramının geliştirilmesine yönelik yayınlar yapılmaktadır. Kampanyada, İspanya’da kendi TV Govu olan Jose Andres’in yanısıra, Wylie Dufresne, Dean Fearing, Paul Kahan, Andy Nusser, Melisa Perello ve Kerry  Simon gibi önemli aşçılarla çalışılmıştır.  

İspanyol naturel sızma zeytinyağlarının büyük bir kısmı zeytinyağının kalitesinin artırılması amacıyla “Coğrafi Tescil” ile koruma altına alınmıştır. Coğrafi Tescil, üretim alanı, ürün çeşitleri, üretim teknikleri ve bitki karakteri gibi o ürünü özel kılan bütün özellikleri düzenler. Sadece coğrafi tescil almış olan zeytinyağları diğer zeytinyağlarından ayrılacak şekilde bu tescile ilişkin logoları taşıyabilirler. Hâlihazırda coğrafi tescil almış olan zeytinyağı tipleri ve bölgeleri:  

Antequera

Antequera: Hojiblanca, Picual/Marteño, Arbequina, Lechin de Sevilla/ Zorzaleño, Gordal de Archidona, Verdial de Velez-Malaga ve Verdial de Huevar tipi zeytinlerden, Malaga’nın Antequera bölgesinde ve Cordoba’nın bazı kısımlarında üretilmektedir.

 

 

Baena

Baena: Picudo/Carrasqueño de Cordoba, Lechin, Chorruo/Jarduo, Hojiblanca ve Picual tipi zeytinlerden, Cordoba'nın güney doğusundaki Nevadillo-Campiña’da ve  Campiña Penibetica’da üretilmektedir.

 

 

 

Baix Ebre-Montsia

Baix Ebre-Montsia: Morruda/ Morrut, Sevillenca ve Farga tipi zeytinlerden, Tarragona bölgesindeki Bajo Ebro ve Montsia bölgelerinde üretilmektedir.

 

 

 

Bajo Aragón

Bajo Aragón:  Empeltre, Arbequina ve Royal tipi zeytinlerden, Zaragoza ve Teruel arasındaki Ebro nehri kıyısında üretilmektedir.

 

 

 

Estepa

Estepa: Hojiblanca, Manzanilla, Arbequina, Picual ve Lechin tipi zeytinlerden Estepa’da üretilmektedir.

 

 

 

Gata-Hurdes

Gata-Hurdes: Manzanilla Cacereña tipi zeytinlerden, Sierra de Gata, Las Hurdes, Gabriel ve Galan, Valle de Ambroz, Valle del Jerte ve La Vera’da üretilmektedir.

 

 

 

La Rioja

La Rioja: Redondilla, Arbequina, Empeltre, Machona, Negral, Royal, Hojiblanca, Arroniz, Verdial, Picual, Cornicabra, Manzanilla ve Blanqueta tipi zeytinlerden, La Rioja bölgesinde üretilmektedir.

 

 

Les Garrigues

Les Garrigues: Arbequina ve Verdial tipi zeytinlerden, Lledida’nın güneyinde üretilmektedir.

 

 

 

Mallorca

Mallorca: Mallorquina veya Empeltre, Arbequina ve Picual tipi zeytinlerden, Mallorca’da özellikle de Serra de Tramuntana’da üretilmektedir.

 

  

Monterrubio

Monterrubio: Cornezuelo, Jabata, Mollar, Corniche, Pico-limon, Morilla ve Cornicabra tipi zeytinlerden Badajoz’un doğusunda üretilmektedir.

 

 

 

Montes de Granada

Montes de Granada:  Picual, Lucio, Loaime, Escarabajuelo, Negrillo de Iznalloz, Hojiblanca ve Gordal de Granada tipi zeytinlerden, Montes de Granada bölgesinde üretilmektedir.

 

 

 

Montes de Toledo

Montes de Toledo: Cornicabra tipi zeytinlerden Castilla-La Mancha bölgesinin iç kesimlerinde üretilmektedir. 

 

 

 

Sierra de Cazorla

Sierra de Cazorla: Picual ve yerli Royal tipi zeytinlerden Jaén bölgesinin güneydoğusunda, Sierra de Cazorla doğal parkının çevresinde üretilmektedir.

 

 

Sierra Magina

Sierra Magina: Picual ve Manzanillo de Jaen tipi zeytinlerden, Jaén’in merkezindeki Sierra Magina doğal parkının çevresinde üretilmektedir.

 

 

 

Sierra de Segura

Sierra de Segura: Picual, Verdial, Royal ve Manzanilla de Jaén tipi zeytinlerden Jaén bölgesinin kuzeydoğusundaki Sierra de Segura bölgesinde üretilmektedir.

 

 

 

Siurana

Siurana: Arbequina, Royal ve Morrut tipi zeytinlerden, Tarragona bölgesinde, Les Garrigues, El Priorato, El Bajo Campo, El Alto Campo, El Tarragones ve La Ribera del Ebro’da üretilmektedir.

 

 

 

Poniente de Granada

Poniente de Granada: Picudo, Picual veya Marteño, Hojiblanca, Lucio, Nevadillo de Alhama de Granada ve Loaime tipi zeytinlerden, Granada’nın batısında üretilmektedir.

 

 

  

Priego de Cordoba

Priego de Cordoba: Picudo, Hojiblanca ve Picual tipi zeytinlerden, Cordoba’nın güneybatısında, Jaen ve Granada ile sınırında üretilmektedir. 

 

 

 

Sierra de Cadiz

Sierra de Cadiz: Lechin de Sevilla, Manzanilla, Verdial de Huevar, Verdial de Cadiz, Hojiblanca, Picual, Almeña de Montilla ve Arbequina tipi zeytinlerden Sierra de Grazalema bölgesinin yakınında yer alan Sierra de Cadiz’in kuzeydoğu bölümünde üretilmektedir.

 

 

Tierra Alta

Tierra Alta: Empeltre, Arbequina, Morruda ve Farga tipi zeytinlerden, Tarragona bölgesindeki Ribera del Ebro bölgesinde üretilmektedir. 

 

 

 

 

İspanyol Zeytinyağı Üretici ve İhracatçıları Derneği (ASOLIVA- Asociación  Española  de  la  Industria  y  el Comercio Exportador del Aceite de Oliva) 1977’de kurulmuştur. Derneğe üye olan 59 firma hâlihazırda, İspanya’nın toplam şişelenmiş zeytinyağı ihracatının %95’ini ve dökme zeytinyağı ihracatının da %50-75’ini gerçekleştirmektedir. Derneğin temel amacı, üyelerinin menfaatlerinin korunmasının yanı sıra, zeytinyağı ihracatının geliştirilmesi amacıyla çalışmalar yapılmasıdır. ASOLIVA, bu kapsamda, sektörü etkileyen mevzuat değişikliklerinin yapılmasının sağlanması, 100’den fazla ihracat pazarındaki aylık veya yıllık istatistiklerin değerlendirilmesi, İspanyol zeytinyağı sektörünün gelişiminin rakip ülkelerle karşılaştırılması, Avustralya, ABD, Brezilya, Japonya, Tayvan, Fransa, Çin, Almanya ve İngiltere gibi pazarlarda tanıtım faaliyetlerinin yürütülmesi ve üretim rakamlarının takip edilmesi gibi faaliyetlerde bulunmaktadır. 

AB’nin zeytinyağı üretimine ilişkin politikaları en önemli üreticilerden biri olan İspanya’yı yakından ilgilendirmektedir. AB’nin bu konuya ayırdığı yıllık bütçe yaklaşık 2,3 milyar Euro’ya ulaşmaktadır. Birliğin zeytinyağı ile ilgili uyguladığı kriterler gelişmeler ışığında sürekli değişiklik göstermekte olup en son değişiklik 2001 yılında yapılmıştır. Bu değişiklikler çerçevesinde naturel zeytinyağının tanımı yeniden yapılmış, ürün standartlarının geliştirilmesi için çeşitli önlemler alınmış, üye devletlerin üretime ayırdığı teşviklerden bir kısmını kalite geliştirmeye ayırmaları şartı getirilmiştir. Genel tarım politikası, zeytinyağı üretimi alanında da arz-talep dengesini en iyi şekilde belirlemenin yanı sıra, zeytinyağının kalitesinin geliştirilmesi ve denetimlerin arttırılmasını amaçlamaktadır. Ancak, ağaçların sayısı ve ürün artarken, tüketim göreceli olarak daha az artmaktadır. Dolayısıyla, 2001’deki reformla 1 Kasım 2003 tarihinden itibaren Coğrafik Bilgi Sistemi (Olive Oil Geographic Information System/ S.I.G. Oleicola) kapsamında kayıt altına alınmayan zeytin ağaçları ve alanlarının teşvik kapsamında yer almaması kararlaştırılmıştır. Bu sistemle, bildirimler ve diğer kaynaklardan alınan bilgi havadan bilgisayarlar vasıtasıyla fotoğraflanmakta ve bu sayede hasat beyanlarının doğruluğu denetlenmektedir. İspanya’da zeytin dikim alanlarının uydu aracılığıyla ve internet üzerinden izlenmesine imkân veren S.I.G. Oleicola sistemine Tarım Bakanlığı’nın www.mapya.es adresinden ulaşmak mümkün bulunmaktadır. 

İspanya’da zeytinyağı ve sofralık zeytin piyasalarının şeffaflığı, sektörün iyi çalışması ve AB’nin Genel Tarım Politikası çerçevesinde sektöre verilen yardımların düzenlenmesi amacıyla 1987’de kurulmuş olan Zeytinyağı Ajansı (La Agencia para el Aceite de Oliva) Tarım, Balıkçılık ve Gıda Bakanlığı’na bağlı olarak faaliyet göstermektedir. 

3. ülkelerle yapılan ticarette, Topluluğun sofralık zeytin ve zeytinyağı üretiminin korunabilmesi için ithal edilen ürünün gümrük tarife pozisyonuna göre tanımlanmış ve ürünün kalitesine göre belirlenmiş olan bazı kota oranları uygulanmaktadır. Bu bağlamda, Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmaları çerçevesinde belirlenmiş olan rakamlar aşağıdadır:

İşlemler ithalat izni belgesi ile yapılmakta olup, belgenin geçerlilik süresi içerisinde işlemlerin tamamlanmış olması gerekmektedir. 1345/2005 sayılı Topluluk Genelgesi zeytinyağı sektöründeki ithalat belgeleri ile ilgili rejimi düzenlemektedir.

Zeytinyağı ve sofralık zeytin üretiminde geçerli olan 1782/2003 sayılı AB Yönetmeliği, 29 Nisan 2004’te yeniden düzenlenmiş ve bu tarihten itibaren konuya ilişkin olarak 864/2004 sayılı AB Yönetmeliği geçerli olmuştur. Bu yeni Yönetmelik ile zeytinyağı üretimi ile ilgili verilen desteklerin de “tek ödeme” sistemi kapsamına alınması öngörülmektedir. Desteğin bir bölümü çevresel ve sosyal değeri olan alanlarda zeytin ağacı yetiştirilmesinin desteklenmesi için kullanılacaktır. Tek ödeme sistemi, AB’de yerleşik çiftçilere üretimlerinden bağımsız olarak gelir istikrarı sağlanması amacıyla düzenlemiş olup, ödeme koşulları gıda güvenliği ve çevre korunması gibi faktörlere bağlanmıştır. İspanya’da, sisteme ilişkin düzenlemeler 30/12/2005 tarihli ve 1618/2005 sayılı Kraliyet Kararnamesi ile yapılmıştır. Zeytinyağında üye ülkelerin üretimle ilgili desteklerin %40’ına kadar olan kısmından faydalanması öngörülmektedir. Desteklerin kalan %40’lık bölümü, üye ülkeler tarafından yapılan ulusal uygulamalar çerçevesinde üreticilere yapılacak ilave zeytinlik ödemesi için tahsis edilebilecektir. Her zeytin üreticisi için ödenecek miktarın belirlenmesinde 2002-2003 yılı referans dönemi olarak alınmaktadır. Pazar bozulmasının önlenmesi amacıyla, 1 Mayıs 1998 öncesinde var olan zeytinlikler tek ödeme sistemine dahil edilecektir. Ülkeler için belirlenen maksimum miktarlara göre İspanya’nın üst sınırı 412.45 milyon Euro’dur. İspanya’nın zeytin üreticileri için toplam sağladığı sübvansiyon ise yıllık en fazla 1.030 milyon Euro olabilmektedir. Zeytinliklere yönelik yapılacak tek ödeme sistemi 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren geçerli olmuştur.

AB’nin zeytinyağı konusunda geleceğe dönük çalışmaları ürün kalitesini artırma yönündedir. Bu bağlamda, zeytinyağlarının AB’de satışa sunulabilmesi için paketleme, etiketleme, sunum ve reklamasyon açısından yeni kurallar oluşturulmaktadır. Bu normlara göre,  perakende olarak 

satışa sunulacak olan zeytinyağların ambalajlarının 5 Lt’yi geçmemesi ve üzerlerinde yer alacak etiketlerin açık bir şekilde içeriğinde yer alan yağların cinsini ve derecesini belirtmesi gerekmektedir. Yine bu düzenlemeler çerçevesinde, üreticiler naturel sızma ve naturel zeytinyağlarını coğrafi menşesine göre pazarlayabilmelerinin yanı sıra, etiketlere yazılan "1. soğuk sıkma" gibi tanımlara da tüketicinin anlayabileceği şekilde standartlar getirilmiştir.

Zeytinyağı sektöründeki yoğun rekabet İspanyol firmalarını hem iç pazarda hem de dış pazarda sürekli yenilik yapmaya itmektedir. Bu bağlamda, bir Katalan firması ilk “Koşer” zeytinyağını üreterek İsrail’de ve ABD’de piyasaya sürmüştür.

 

Raporun ilk bölümünü okumak için,

Bölüm 1: İspanya Zeytinyağı Sektörü Raporu - 1'e tıklayınız.

Raporun devamını okumak için, 

Bölüm 3: İspanya Zeytinyağı Sektörü Raporu - 3'e tıklayınız.

Bölüm 4: İspanya Zeytinyağı Sektörü Raporu - 4'e tıklayınız. 

 

Kaynak: T.C. Madrid Büyükelçiliği - İspanya Zeytinyağı Sektörü Raporu - Temmuz 2007 



Facebook'ta Desteğinizi Bekliyoruz!

Detaylı Arama

Yorumlar

Yorum Ekle
 
Henüz bir yorum yapılmamış!


Tanıtılan Ürünlerden Seçmeler :


Popüler Etiketler


ZEYTİN PORTALI


Zeytin Portalı'ndaki yeni yazılar e-posta adresinize gelsin ister misiniz? Üye Olun yeni yazıları size gönderelim! ×