2009 yılında zeytinde "kara koşnil"in yaygın olarak görülme nedenlerini; iklim değişiklikleri, kara koşnilin yaşam evrelerinin buna bağlı olarak değişmesi ve ilaçlama sistem ve çeşitlerinin sürece uygun hale getirilmemesi olarak görüyoruz.
Bu zararlı ile ilgili mücadelede önerilerimiz şunlardır:
- Kara koşnilin yaşam evresinin daha yakın takip edilmesi (örneğin, çıkış dönemlerinin farklılaştığını gözlemlenmesi)
- Kışlık ve yazlık mücadelenin aynı anda, eş zamanlı yapılması,
- Ağaçların yeterli su ile yüzde yüz kaplama şeklinde ilaçlanması,
- Sürekli kullanılan ürünlerin bağışıklık tespitinin yapılıp, gerekli görülürse sistemde kullanılmaması, yeni aktifli ürünlerin ilaçlama programına alınması,
- Bölgenizde ilaçlanmayan, bakımsız zeytin bahçelerinin ilaçlama ve bakımlarının yapılması sağlanmalıdır.
Kara Koşnilde Kullanılacak İlaçlar
- Betacyflutrin25g/L
- Cyflutrin 50g/L
- Chlorfenvinphos 240g/L
- Deltamethrin 120g/L
- Deltamethrin 25g/L
- Lamda cyhalothrin 50g/L
- Methidathion 426 g/L
- Omethoate 565 g/L
- Phenthoate 500 g/L
İnsektisitlerin Etki Mekanizmaları
Sinir Zehirleri
1. Sodyum kanalı engelleyicileri: Piretroitler, klorlanmış hidrokarbonlar aksonik zehirlerdir. Nöron zarındaki sodyum kanallarını açık tutarak etkili olurlar. Sentatik piretroitler böceklerin hem periheral hem de merkezi sinir sisteminde etkili olurlar. Başlangıçta sinir hücrelerinde sonrada felce neden olur.
2. Gaba (Gamma - amino butrik asit) reseptörü olarak isimlendirilen engelleyici mekanizma üzerinde etkili olanlar: Klorlandırılmış hidrokarbonlar (endosülfan), phenypyrazoller(fibronil), avermectinler (abamectin). Nöronların klorit iyon geçirgenliğini arttırarak etkili olurlar klorlandırılmış hidro karbonlar klorit iyonlarının nöronlara girmesini engeller böylece Gaba’nın etkisi azalır. Sonuçta titreme çırpınma ve düşme görülür.
3. Kolin esteraz enzimi engelleyiciler: (Organik fosforlular ve karbamatlılar) Kolin estaraz enzimi bu bileşikler ile fosforlanmakta böylece engellemektedir. Sinapsislerde asetil kolin birikmesine neden olur. Böylece seğirme ve felce neden olur.
4. Asetil kolin reseptörü uyarıcıları: (Neonicotionidleri, nicotin, spinosynler) Asetil kolin reseptörünü sürekli uyararak ölüme neden olur. İnsanlardaki nikotin ihtiyacı da aynıdır. O yüzden bir kez daha düşünün sigaraya gerçekten ihtiyacınız var mı?
Kalsiyum Kanalı Aktivatörleri
Ryanodin etkili maddeli kalsiyum kapısının sürekli açık kalmasını sağlayarak sinirsel iletimi devam ettirirler.
Metabolik Engelleyiciler
1. Mitokondri elektron transfer sistemini engelleyiciler, biyokimyasal enerji değişimini engellerler.
2. Karışık fonksiyonlu oksidaz engelleyecileri, zehirliliği gideririci enzimlerin üretilmesini engellerler.
3. Octompamine reseptörü agonistleri, octopamin reseptörünü etkileyerek böceklerde davranışsal bozukluğa neden olur (Ör: Daha az beslenme, bitkiden kaçma gibi).
Mide Hücre Zarı Bozucular
Basillus thuringensis protin toksinleri ve sporları bulunduran etkili maddeli insektisitler böceklerin midesindeki ve kanındaki pH dengesini bozarak zehirli olurlar.
Böcek Kütiküla Biyosentezi Engelleyiciler
Diflubenzuran, hexaflumuron, teflubenzuron, flufenoxuron ve buprofezin etkili maddeli benzoyl üreler thiadiazinler böceklerin kitin sentezi yapmasını böylece deri değiştirmesini engeller.
Jüvenil Hormon Engelleyiciler
Methoprene, hydroprene, fenoxycarb ve pyriproxifen etkili maddeli insektisitler böceklerde başkalaşımı engelleyerek larvanın pupa veya ergin olmasını engeller. Üremeye de olumsuz etki yapar.
Ecdysteroit Reseptörü
Tebufenozide etkili maddeli insektisitler böceklerde deri değiştirmesinin tamamlanmasına engel olur.
Yağ Biyosentezi Engelleyicileri
Spirodiclofen ve spiromesifen etkili maddeli akarisitler asetil koenzim A karboksilaz enzimini engelleyerek önemli yağ asitleri sentezini engeller.
Nitrofenollar
Isı üretimini ve oksidatif metabolizmayı arttırır.
İnorganik Zehirler
Arsenikli bileşikler bu bileşikler ayrıca pürivik asit sentezini engeller. Sindirim sistemi tarafından hızlı ve yoğun bir şekilde emilen inorganik arsenikli bileşikler memelilerde akut olarak ölüme, kronik olarak da kansere yol açmaktadır. Sonuçta arseniğe maruz kalındığında; hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalıklara, diyabete, üreme bozukluklarına, serebrovasküler hastalıklara, uzun vadeli sinirsel etkilere, akciğer mesane, böbrek ve deride kansere yol açmaktadır.
Böceklerde Dayanıklılığı Azaltıcı Önlemler
1. Selektif ilaçlar kullanarak doğal düşman baskısını devamını sağlamak
2. Dayanıklılık görülen ilaç yerine o zamana kadar hiç kullanılmayan bir gruptan ve etkili maddeli ilaçtan kullanmak
3. Tek etki mekanizması yerine birden fazla etki mekanizmasına sahip ilaç kullanmak
4. Daha az sıklıkta ilaç kullanmak
5. Zararlının hassas olduğu dönemde ilaç kullanmak
6. Yavaş etkili formülasyonların kullanmaktan kaçınmak
7. Geniş kapsamlı ilaçlama yerine lokal ilaçlama yapmak
8. Bazı çevrelerde ilaçlanmayan alanlar ve şeritler bırakmak
9. Çevrede kısa süreli kalıcı ilaçları kullanmak
10. İlacın etkinliğini arttıran sinerjistler kullanmak (PBO, DEF, DEM gibi)
11. Farklı etki mekanizmalı ve gruptan ilaçları birbiriyle rotasyona sokarak kullanmak
Berkant Ekinli
Ziraat Mühendisi
BERKANT EKİNLİ & SERBEST TARIM DANIŞMANLIK ZEYTİN PORTALI SAYFASI
Fotoğraf: hzpss.omonia.biz/adminmax/images/photos/m_medic.png