TARİŞ Zeytin ve Zeytinyağı Birliği Başkanı Cahit Çetin, kooperatifçiliğe dünyada ihtiyaç olduğunu belirterek, küreselleşen dünyada çok uluslu devasa şirketlerin etkinliğiyle mücadele etmenin başka yolu olmadığını söyledi.
TARİŞ'in Atatürk Organize Sanayi Bölgesindeki tesislerinde iki gün sürecek Zeytin ve Zeytinyağında Evrensel Kooperatifçilik Sempozyumunun açılışında konuşan Çetin, zeytinyağı konusunda önemli iki üretici olan Türkiye ve İspanya'nın akademisyen, ulusal federasyon temsilcisi ve kooperatif yöneticilerini bir araya getirdikleri sempozyumun, Türkiye'de kooperatifçilik konusunda oluşturulan ilk uluslar arası platform olduğunu kaydetti.
Küreselleşmenin hız kazandığı günlerde kooperatifçiliğin bireylerin ekonomik faaliyetlere dahil olmasını sağlayarak, gelirin tabana yayılmasına olanak verdiğini ifade eden Çetin, çok uluslu şirketlerle mücadele etmenin başka yolu olmadığını, şirketlerin dünya pazarlarında ciddi hakimiyetler kurduğunu dile getirdi.
Çetin, "Dünya nüfusunun hızla arttığı, gıda maddelerinin ve tarıma dayalı sanayinin hammaddesini teşkil eden tarımsal üretimin ne kadar stratejik anlam kazandığı dikkate alındığında, üreticilerin üretim heyecanının kırılmaması, yaşam standartlarını koruyarak üretimin içinde kalmaları hayati önem taşımaktadır" dedi.
Türkiye'de kooperatifçiliğin 85 yıllık geçmişi olmasına rağmen, siyasi müdahaleler nedeniyle sürekli kesintiye uğradığını öne süren Çetin, yeniden yapılanma süreci içinde olduklarını, ispanyol temsilcilerle ortak düzenledikleri bu toplantıda sadece zeytin üreticilerinin sektörel sorunlarının değil, her iki ülke için de en iyi kooperatif modelinin hangisi olduğu konusunun ele alınacağını kaydetti.
Türk ve İspanyol zeytin üreticilerinin sorunlarının ortak olduğunu, dünya pazarlarına hakim dolumcuların ortak davranış sergilediklerini ve üreticiyi zor durumda bıraktıklarını, ürün fiyatındaki düşüşlerin, tüketici fiyatlarına aynı oranda yansımadığını söyledi.
İspanya'da kooperatiflerin, üretimin yüzde 70'ini gerçekleştirmesine karşın, ambalajlı pazarda etkin olmadıklarını, Türkiye'deyse TARİŞ Zeytinyağı Birliğinin ambalajlı pazarın lideri konumunda bulunduğunu ifade eden Çetin, "kısaca birbirimizden öğrenecek çok şeyimiz var. Acaba kooperatifçilikte nihai tüketiciye ulaşmak mı en doğru yoldur, yoksa ürünü sanayici ve ihracatçıya satıp aradan çekilmek mi doğru yoldur? Bizim ihracatçılarımız ısrarla ikinci yolu talep ediyorlar" diye konuştu. Çetin, yönetimine ihracatçıların hakim olduğu bir derneğin, 1 Mayıs 2008 tarihinde TBMM Zeytinyağı Araştırma Komisyonuna gönderdiği raporda, birliklerin ihracatçıya kapılarını soruna kadar açması gerektiğini belirttiğini, özellikle zeytinyağı birliği yönetimin artık devrini kapattığını ifade ettiğini belirterek, şunları söyledi:
"Bunları diyebilecek kadar iç işlerimize müdahale cüretini gösterebilmektedirler. Belli ki iç pazar hakimiyetimizden rahatsızlar. Bu konuya çok dikkat edilmesi gerektiğini düşünüyorum. Eğer bizi yasal tedbirlerle ambalajlı pazardan çektirebilirlerse, İspanya'da başlayan kıskaç kapanacak, kuşatma tamamlanacaktır." Çetin, İspanya'nın zeytin konusunda güçlü bir üretici, Türkiye'nin ise kooperatifçilik konusunda güçlü geleneklere sahip bir ülke olduğunu belirterek, iki ülke arasındaki işbirliğinin çok olumlu sonuçlar vereceğine inandığını, bu işbirliğiyle elde edilecek kazanımların Akdeniz Bölgesi'ndeki bütün kooperatiflere taşınabileceğini anlattı.
Açılış konuşmasının ardından, Dünya Gazetesinden Ali Ekber Yıldırımın başkanlığını yaptığı "Türkiye'de kooperatifçilik ve sektörün yapısı, geleceği" başlıklı oturuma geçildi. Oturumda söz alan TARİŞ Zeytin ve Zeytinyağı Birliği Genel Müdürü Güngör Sarman, Türkiye'de kooperatifçilik, TARİŞ'in kuruluşu, zeytin ve zeytinyağı birliğinin yapısı hakkında bilgi verdi.Türkiye'de'uzun yıllar kooperatifçiliğin geliştirilmesi konusunun anayasada yer almasına karşın uzun yıllar kooperatifçilikle ilgili etkili politikalar oluşturulamadığını ifade eden Sarman, zaman içinde çıkan yasalarda devletin kooperatifler üzerindeki vesayet yetkisinin giderek arttığını vurguladı.
Kamu vesayetinin artmasının sahiplik bilincini azalttığım ve rekabet içinde olan ülkelerde ürünlerin çok farklı yollarla desteklendiğini belirten Sarman, bu unsurlar nedeniyle zor duruma düşen kooperatiflerin, 2000 yılından sonra yeni bir yapılanma içine girdiklerini kaydetti.
Sarman, sorunların çözülebilmesi için sistemli ve kendi içinde bütünlük arz eden politikalar üretilmesi gerektiğini ve üreticilerin mutlaka sürdürülebilir ve rasyonel bir finansman modeline kavuşturulması gerektiğini savundu.
İzmir Ekonomi Üniversitesi öğretim görevlisi ve eski TARİŞ Zeytinyağı Birliği Genel Müdürü Dr. Ahmet Çetinbudaklar, Türkiye ile İspanya arasında sektörde oluşturulabilecek en büyük köprünün bilimsel alışveriş olduğunu belirterek, ispanya'nın araştırma geliştirme alanında çok ileri düzeyde olduğunu, Türkiye'nin İspanya ile bu ilişkiyi çok iyi düzeyde kurması gerektiğini dile getirdi. Çetinbudaklar. Türkiye'deki iç tüketimin de halen istenilen seviyenin çok altında olduğuna dikkati çekerek, değişen şartlar ve koşullara rağmen Türkiye'de kooperatifçiliğe her zamanki kadar ihtiyaç olduğunu, geçiş döneminde kooperatifçiliğin desteklenmesi gerektiğini söyledi.
Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi Başkanı Dr. Mustafa Tan da 2000 yılı düzenlemelerinin kooperatiflerin mali özerklikleri anlamında çok önemli olduğunu, ancak bir anlamda kooperatiflerin "cami avlusuna bırakıldığını" savunarak, dünyanın hiç bir yerinde devletten destek almayan, yardım almayan kooperatifçilik anlayışı olmadığını kaydetti. Türk üreticinin İspanya üreticisinin on birde biri kadar destek aldığını ifade eden Tan, üreticilerin iyi kooperatifçilik yapmak ve iyi gelir elde etmek için ortak hareket etmesi gerektiğine dikkati çekti. Tan, "2-3 kartel firma para kazanırken, milyonlarca üreticiyi yok sayamazsınız. Bugün buradaki toplantı Akdenizde kooperatifçiliğin büyük yürüyüşünün başlamasıdır" diye konuştu.
Tan, kooperatifçilik olmadan dünya tarımının gelişmesinin mümkün olmayacağını da belirterek, Türkiye'nin özellikle zeytin alanında büyük adımlar attığını, son 6 yılda ağaç sayısının yüzde 50 arttığını belirterek, Türkiye'nin İspanya'nın ardından zeytinyağı üretiminde dünya ikinciliği hedefine yaklaştığını söyledi.
Kaynak: Gündem (Ankara)
Tarih: 08.06.2009